رمضان...ماه خدا
نزدیكی های غروب بوی خوشایند انواع غذاهای سنتی ویژه
افطاری از خانه های محلات و كوچه های مختلف شهر به مشام می رسد. تمهیدات
ویژه ماه مبارک رمضان که از چند روز مانده به فرا رسیدن این ماه آغاز می
شود. در خانه ها هیجان و شور و شوق عجیبی برپا می شود و مقداری از مایحتاج
مربوط به این ماه مبارک، تهیه و یا پخته می شود.در ایام مانده به رمضان،
عده ای بنابر نذر یا تکلیف ادای روزه را به جای می آورند، ریش سفیدان محلات
هم چند روز مانده به ماه مبارک رمضان، مساجد را برای عبادت آماده می کنند،
نظافت عمومی مساجد، غبار روبی و عطر افشانی مساجد با کمک جوانان محل از
جمله این کارها است.
مادر بزرگان اردبیلی چند روزی مانده به این ماه مبارك
به تكاپو می افتند تا لوازم و مواد لازم برای تهیه انواع خوراك مخصوص سفره
های افطاری و سحری را فراهم كنند، دادن برنج به آسیاب به منظور تهیه فرنی،
درست كردم انواع مربا از قبیل مربای گل محمدی (قزل گول)، بالنگ و پسته و
نظایر اینها از عمده كارهایی است كه كدبانوان سالخورده اردبیلی از گذشته
های دور قبل از فرا رسیدن ماه رمضان انجام می دهند. اغلب خانواده های
اردبیلی در این ماه سعی میكنند تا نان تازه و گرم سنتی به ویژه سنگگ،
بربری و یا فطیرهای محلی را تهیه و در افطار با چای شیرین و عسل و سرشیر
محلی، در کنار غذاهای دیگر میل كنند. در منازل، ساعاتی مانده به افطار،
مادر خانه مقدمات افطاری را فراهم می کند. در اغلب خانه ها، مربای گل و فرنی جزو لاینفک سفره ها را تشکیل می دهد.
فرنی غذایی است كه با آرد برنج و شیر محلی میپزند و در افطار قبل از غذای اصلی
با مربا به ویژه مربای گل صرف میشود، بطور معمول آش دوغ نیز یکی از
عناصر تشکیل دهنده سفره افطاری است.زولبیا، بامیه، گز، سوهان و پشمك در ماه
رمضان در اردبیل مشتریان زیادی دارد و شیرینی فروشی ها بیشتر به پخت این
شیرینی جات می پردازند.
برخی از خانواده های اردبیلی تمام غذاهای تهیه شده را
بطور یكجا در افطار صرف می كنند اما بعضی دیگر چای شیرین و فرنی و غذاهای
فرعی را در افطار صرف كرده و پس از گذشت ساعاتی سفره غذای اصلی را پهن
میكنند. در گذشته به دلیل در دسترس نبودن برخی مواد مردم در هفته تنها یك
یا دو نوبت از برنج استفاده میكردند عمده غذای اصلی آنها را آبگوشت،
کوفته مخصوص اردبیل، شوربا، کتلت و ... تشکیل می داده، اما امروزه با تغییر
ذائقه عمومی مردم بیشتر غذاهای رسمی که با برنج سرو می شود طبخ می کنند.
معمولا مردم در افطار برای باز کردن روزه خود اول از همه مقدار کمی آب، نمک
و یا خرما میل می کنند.
ساعات نزدیك افطار بیشترین نمود رمضان در اردبیل را
دارد؛ حتی اگر كسی زمان اذان را نداند از حركت مردم و بسته شدن همزمان
مغازه ها و محل های كسب و كار به راحتی متوجه رسیدن زمان افطار خواهد شد.
بعضی از مغازه ها هنگام افطار كلاً تعطیل می كنند ولی بعضی فقط درب مغازه
را می بندند و چراغ ها را روشن می گذارند تا به این وسیله اعلام كنند كه
بعد از افطار دوباره مغازه را باز خواهند كرد.
آداب ماه رمضان در استان اردبیل
در ماه رمضان هر جمعيت و هر گروهى با آداب و تشريفات خاص خود مراسم رمضان را برگزار مىكنند.
از چند روز قبل از ماه مبارك رمضان مردم استان اردبيل به نظافت
خانهها، مساجد، تكيهها، حسينيهها و دكانها مىپردازند و در نظافت مساجد و
تكايا مردم به خصوص جوانان شركت مىكنند و اين كار را ثواب مىدانند.
در اين استان نيز همانند ساير نقاط ايران، يكى از رسوم پسنديده قبل
از ماه مبارك رمضان، آشتى و ايجاد الفت بين افرادى است كه به سببى از
يكديگر كدورتى به دل دارند. در بسيارى از استانها از جمله اردبيل عدهاى يك
روز و بعضى دو تا سه روز قبل از ماه رمضان روزه پيشوازى مىگيرند و از خدا
مىخواهند كه حاجتشان را برآورده كند.
مردم اين استان با ديدن هلال ماه و يا شنيدن از رسانه هاى گروهى،
آغاز ماه مبارك را به همديگر تبريك مىگويند و آرزوى توفيق روزه براى خود و
بستگان مىكنند.
از قديم الايام براى بيدار شدن در سحرهاى ماه مبارك رمضان و تشخيص
وقت دقيق سحر از وسايل و روشهاى گوناگونى استفاده مىكردهاند از جمله:
بانگ خروس، طبل و شيپور، توپ در كردن، جار كشيدن و ... كه امروزه اين روشها
تقريبا منسوخ شده و زنگ ساعت، زنگ تلفن و صداى مناجات جاى آنرا گرفته است.
در ماه مبارك رمضان در اغلب مساجد و تكايا و بسيارى از خانههاى اين استان
ختم قرآن برگزار مىشود و مردها و زنها و بچهها جداگانه در مجالس ختم قرآن
شركت مىكنند.
با فرا رسيدن وقت افطار روزهداران پس از اقامه نماز افطار مىكنند.
كسانى كه در مسجد با جماعت نماز مىخوانند اغلب توسط نذر دادن بين دو
نماز، روزه خود را با خرما يا شيرينىجات ديگر باز مىكنند.
از ديگر آداب پسنديده در اين استان همانند ديگر استانها، آنهايى كه
توانايى دارند يك يا چند روز از ماه رمضان را افطارى مىدهند و از روزه
داران دعوت به عمل مىآورند.
افطارى دادن ثواب بسيار دارد و بسيارى معتقدند كسى كه افطارى مىدهد
با ثواب روزه مهمانانش شريك مىشود و خداوند اجر و مزد بسيار به او
مىدهد.
در ايام شهادت حضرت على عليهالسلام كه مصادف با روزهاى نوزدهم،
بيستم و بيست و يكم ماه مبارك رمضان مىباشد، تمام دوستداران مولاى متقيان
در اين استان در ماتم و حزن و اندوه فرو مىروند و همه جا يكپارچه سياهپوش
مىشود.
كسب و كار و بازار يكسره تعطيل و تعزيه و عزادارى و سينهزنى و نوحهخوانى در تمام سطح شهرها و روستاها برپا مىشود.
در شبهاى قدر نيز مردم اين منطقه همانند ساير مردم ايران تا سحر به
دعا و نيايش پروردگار مشغول مىباشند و در تمام مساجد و تكايا در سوگ امام
نوحهخوانى و سينهزنى برپا مىشود.
هوای اردبیل در دهه ی اول ماه رمضان معتدل است
برگزاری تسنیم: معاون توسعه و پیش بینی هواشناسی استان اردبیل گفت: بر اساس
نقشه های هواشناسی پیش بینی می شود هوای اردبیل در دهه اول ماه مبارک
رمضان نرمال تابستانی باشد.
علی دولتی مهر در گفت و گو با خبرنگار تسنیم در اردبیل اظهار کرد: امروز
افزایش دو درجه ای هوای اردبیل نسبت به روزهای قبل را شاهد هستیم اما
روزهای جمعه و شنبه هوای اردبیل کمی خنک تر است.
وی به میزان کاهش دمای اردبیل در روزهای جمعه و شنبه اشاره کرد و افزود:
روزهای جمعه و شنبه هوا تا سه درجه خنک می شود و از یکشنبه مجددا نسبت به
روزهای قبل افزایش دما در استان را شاهد هستیم.
دولتی مهر با بیان اینکه هوای اردبیل در روزهای اخیر حدود 30 درجه بالای
صفر بوده است، تصریح کرد: این دمای هوا با چند درجه تغییر ادامه مییابد
بنابراین همشهریان روزه دار در 10 روز اول ماه مبارک رمضان این دما را شاهد
هستند.
معاون توسعه و پیش بینی هواشناسی استان اردبیل با بیان اینکه تیر و مرداد
ماه گرم ترین ماه های سال هستند، ادامه داد: در این ماه ها مردم استان نیز
گرم ترین روزهای خود را سپری میکنند.
پیش بینی می شود تا پایان ماه مبارک رمضان دمای هوای اردبیل تغییرات
چندانی نیافته و شهروندان ماه رمضان را با دمای بین 30 تا 36 درجه
بگذرانند.